Het Energiesysteem — Cursusplatform

Aardgas is grotendeels methaan (CH₄) — één koolstofatoom met vier waterstofatomen eromheen. Simpel molecuul, veel energie.

Maar zodra je met een gasnet werkt, blijkt 'een kuub gas' een verrassend glibberig begrip. Want een kubieke meter is een volume, en wat je koopt is energie.

35,17 MJ

Bovenwaarde per m³

Groningengas

9,769 kWh

Zelfde ding, andere eenheid

waarmee je rekent

31,65 MJ

Onderwaarde per m³

zonder condensatiewarmte

Het addertje

Boven- en onderwaarde

Als methaan verbrandt, ontstaat er waterdamp. In die damp zit warmte verstopt.

Bovenwaarde (35,17 MJ/m³) — je telt de warmte mee die vrijkomt als die damp weer condenseert.
Onderwaarde (31,65 MJ/m³) — je laat de damp als damp de schoorsteen uit gaan.

Een HR-ketel heet 'hoog rendement' omdat hij die condensatiewarmte wél terugwint. Daarom kun je rendementen boven de 100% zien staan: die zijn dan gerekend op de onderwaarde. Het is geen perpetuum mobile, het is een boekhoudkundige keuze.

"Ik betaal per kuub, dus per kuub is het overal hetzelfde"

Nee. De energie-inhoud van een kuub verschilt per gassoort en zelfs per regio. Daarom rekent je leverancier je verbruik in m³ om naar kWh met een calorische-waardefactor die op je jaarafrekening staat.

Twee huizen die evenveel kuub verbruiken, kunnen dus een verschillende hoeveelheid energie hebben gekregen.

Gas is wél een voorraad — anders dan elektriciteit

Dit is misschien het belangrijkste verschil met het elektriciteitsnet. In een gasleiding zit gas opgeslagen, onder druk. Dat heet linepack.

Een elektriciteitsnet moet elke seconde exact in balans zijn. Een gasnet heeft uren tot dagen speling: je kunt de druk laten oplopen en later weer laten zakken. Plus er zijn echte gasbuffers, zoals de zoutcavernes bij Zuidwending.

Daarom bestaat er geen 'gasfrequentie' die je op de seconde moet bewaken.

Van molecuul tot kubieke meter

Boven- en onderwaarde

Check jezelf · 4 vragen · 4 punten